[su_column size="2/3" center="yes"]Fotografije mnogobrojnih spomenika posvećenih revoluciji i narodno-oslobodilačkoj borbi podignutih u periodu između 1945. i 1990. na teritoriji Socijalističke federativne republike Jugoslavije, kao deo dugogodišnjeg projekta Marka Krojača (Marc Schneider), umetnika, fotografa i aktiviste (iz Nemačke), aktuelizovani su kroz nedavno otvorenu izložbu „Ovde je metak ludovao“ u Uličnoj galeriji.
Dušan Džamonja, Spomenik revoluciji, Kozara – Mrakovica, Bosna i Hercegovina, 1972; foto: Marko Krojač
Ova spomen-obeležja, uglavnom podignuta na istorijskim mestima partizanske borbe i stradanja civila, u čijoj izgradnji je učestvovalo celokupno jugoslovensko stanovništvo, koja su pored memorijalne imala i svoju jasnu funkciju socijalizacije i edukacije, danas nam, i u svojoj disfunkcionalnosti, pomažu da nikad ne zaboravimo međunarodnu antifašističku borbu i socijalnu revoluciju. Izuzetno mali broj ovih spomenika danas zavređuje adekvatnu pažnju institucija novonastalih država nakon raspada Jugoslavije. Veliki broj je porušen u naletu kapitalističke restauracije dok preostali preživljavaju uglavnom na rubu interesovanja država i njihovih stručnih službi bivajući tako prepušteni zubu vremena.
U povodu Dana pobede nad fašizmom, a kontra istorijskom revizionizmu, nacionalizaciji i depolitizaciji antifašističke borbe, kao i akademskoj fetišizaciji njihove estetike, ovi monumentalni, smeli i impresivni spomenici revoluciji ne stoje samo kao simboli nekadašnjeg socijalizma, već i kao umetnički pokušaji imaginacije novog i drugačijeg društva sasvim suprotnog od današnjeg kapitalističkog. Oni su danas uznemirujući svedok za sve prisutnije antikomunističke, nacionalističke i totalitarne narative.[/su_column]
Miodrag Živković, Spomen park ustanka i revolucije, spomenik Savi Kovačeviću, Grahovo, Nikšić, Crna Gora, 1978; foto: Marko KrojačMiodrag Živković, Spomenik pobjede na Sutjesci, Tjentište; Bosna i Hercegovina, 1963-71; foto: Marko KrojačDušan Džamonja, Spomenik revolucije naroda Moslavine, Podgarić, Berek, Hrvatska, 1967; foto: Marko KrojačAna Bešlić and Jovanka Jeftanović, Spomenik streljanim partizanima, Zlatibor (Partizanske vode), Srbija, 1959-61; foto: Marko KrojačJordan Grabulovski i Iskra Grabulovska, Makedonium, Kruševo, Makedonija, 1974; foto: Marko KrojačBogdan Bogdanović, Mauzolej borbe i pobede, Čačak, Srbija, 1980; foto: Marko KrojačIvan Sabolić, Spomenik palim borcima i žrtvama fašizma, Bubanj, Niš, Srbija, 1960-4; foto: Marko KrojačVojin Bakić, Spomenik palim žrtvama na Dotrščini, skulptura u dolini grobova, Zagreb, Hrvatska, 1968; foto: Marko KrojačRajko Radović, Spomenik posvećen osnivanju Jugoslovenske ratne mornarice, Podgora, Makarska, Hrvatska, 1962; foto: Marko KrojačVojin Bakić, Spomenik Stjepan Filipovicu, Valjevo, Srbija, 1953-60; foto: Marko KrojačMiodrag Živković, Spomenik streljanim đacima, Kragujevac, Srbija, 1961; foto: Marko KrojačVojin Bakić, Spomenik ustanku naroda Banije i Korduna, Petrova gora, Hrvatska, 1982; foto: Marko KrojačVojin Stojić, Spomenik borcima Kosmajskog partizanskog odreda, Kosmaj, Beograd, Srbija, 1982; foto: Marko KrojačMiodrag Živković, Spomen kompleks Kadinjača, plato slobode, Kadinjača, Užice, Srbija, 1979; foto: Marko KrojačGligor Čemerski, Spomenik slobode, Kočani, Makedonija, 1975-77; foto: Marko KrojačBoris Kobeta, Spomenik Dražgoškoj bitki; autor skulptura boraca Stojan Batič, Dražgoše, Slovenija, 1977; foto: Marko KrojačSvetlana Radević, Spomenik palim borcima Lješanske nahije, Barutana, Podgorica, Crna Gora, 1974; foto: Marko KrojačBogdan Bogdanović, Spomenik žrtvama fašističkog terora, Jasenovac, Hrvatska, 1964; foto: Marko KrojačS. Jovanović, Spomenik borcima NOVJ palim u NOB, Selevac, Smederevska Palanka, Srbija, 19??; foto: Marko Krojač
Drugi ne:Bitef okupiće u nedelju, 20. septembra, više od sto umetnika, umetnica, radnica i radnika u kulturi, a program se tokom celog dana odvija na 60 lokacija širom grada. Slaveći jubilarno, 60. izdanje Bitefa koje je trebalo da se održi ove godine, ne:Bitef širom Beograda organizuje besplatan festival mikro-scena na čak 60 lokacija, koje će moći da se obiđu od 12 do 18 časova.
Počeo je 59. Bitef pod sloganom „Usudi se da znaš“, dok će za pet dana biti održan i drugi ne:Bitef koji će širom Beograda organizovati besplatni festival mirko-scena na 60 lokacija. Budući da je ne:Bitef nastao kao odgovor na prošlogodišnju represiju sa kojom su se umetnici suočavali, o situaciji u kulturi i budućnosti Bitefa razgovarali smo sa radnicom u kulturi Marijanom Cvetković i glumcem Bojanom Dimitrijevićem.
Ovogodišnji, drugi ne:Bitef okupiće 20. septembra u Beogradu brojne evropske umetnike i umetnice, od kojih će neki biti gosti festivala, dok će se drugi uključiti u program onlajn putem.
Lana Nikolić, slobodna medijska radnica i samouka ilustratorka najavljuje svoju prvu samostalnu izložbu u Bazi kulturnih zbivanja u Beogradu. Izložba pod nazivom „Unutrašnji svetovi“ predstaviće 18 digitalnih ilustracija koje je autorka intuitivno i asocijativno probrala među stotinama svojih radova i biće otvorena 10. septembra.
Šest decenija nakon osnivanja Bitefa, duh avangardnog festivala nastaviće da živi na simboličnih 60 mikro-scena širom Beograda. Pod sloganom „Bitef je tamo gde se okupimo” drugi po redu ne:Bitef održaće se 20. septembra od 12 do 18 časova, okupljajući umetnike i umetnice iz cele Evrope i šire. Dan će se završiti okupljanjem svih učesnika i publike u 19 časova u Centru za kulturnu dekontaminaciju, uz zajedničku proslavu otpora i solidarnosti.
Stranke okupljene u koaliciji Evrospka Srbija su sinoć predale potpise za svoju listu. I dalje izgleda kao da samo studenti vode aktivnu kampanju, SNS u najvećem delu prati studente i kopira šta oni rade. Ostali akteri na izborima se zadovoljavaju društvenim mrežama.
