Narodni muzej Kruševac saopštio je 22. juna putem društvenih mreža da „sa žaljenjem konstatuju“ da su „pojedina strukovna udruženja poslednjih godina sve češće sklona političkom svrstavanju i zauzimanju pozicija koje prevazilaze okvire njihove profesionalne nadležnosti“.
Rukovodstvo Muzeja istaklo je da je „posebno indikativno“ da se neka od tih udruženja nisu oglašavala povodom brojnih slučajeva devastacije, zanemarivanja i skrnavljenja samog spomenika na Slobodištu, niti su organizovala proteste kada je „ovo kulturno dobro bilo izloženo stvarnim pretnjama“.
Izložbeni park pažljivo je razmatran i osmišljen tako da ni idejno, ni estetski, ni fizički ne narušava vrednosti memorijalnog kompleksa koji je projektovao Bogdan Bogdanović, poručili su.
„Njegova koncepcija zasniva se na jasnom poštovanju postojećeg kulturnog dobra, njegovih prostornih odnosa i memorijalnog karaktera. Parcele na kojima se realizuje izložbeni park nalaze se van prostora koji čini autorsku kompoziciju memorijalnog kompleksa i ne zadiru u njegove ključne arhitektonske, pejzažne i simboličke elemente. Projekat je koncipiran kao zasebna izložbena celina koja ne menja identitet Slobodišta, niti umanjuje značaj Bogdanovićevog dela“, naveli su u saopštenju.
Stručnjaci Muzeja ne dele mišljenje rukovodstva
Stručni deo Narodnog muzeja Kruševac u saopštenju za javnost obavestilo je rukovodstvo Narodnog muzeja, organe upravljanja, kao i širu javnost, da se u potpunosti ograđuje od nedavnog javnog istupanja u ime Narodnog muzeja koje se odnosi na projekat: Izložbeni park vojne opreme na prostoru Memorijalnog kompleksa „Slobodište“, „imajući u vidu ugled i značaj Narodnog muzeja Kruševac, koji su gradile generacije predanih kustosa, muzeologa, arheologa, istoričara, etnologa i istoričara umetnosti, na prikupljanju, istraživanju, zaštiti i predstavljanju kulturnog nasleđa“.
Stavovi koji su saopšteni kao zvanična pozicija ustanove izneti su bez prethodnih konsultacija, diskusija i mišljenja stručnjaka Muzeja, navodi se u saopštenju.
„Kao profesionalci odgovorni za očuvanje kulturnog nasleđa, naglašavamo da pojedinačni i neusaglašeni stavovi rukovodstva ne predstavljaju stav institucije, niti zaposlenih koji nose njenu stručnu delatnost. Takođe, sama ideja formiranja parka vojne opreme nije bila predmet stručnih razmatranja u Muzeju, kao što nije poznato da su tim povodom formirana neka stručna tela u okviru Muzeja, iako iz saopštenja saznajemo da postoje stručnjaci koji su učestvovali u projektu“, ističu zaposleni.
Kako se navodi, stručni kadar Muzeja ostaje dosledan poštovanju profesionalnih standarda i muzeologije, zaštiti kulturnog nasleđa u skladu sa Zakonom o muzejskoj delatnosti, Zakonom o kulturnom nasleđu i Ustavom Republike Srbije. Kao članovi profesionalnih udruženja – Muzejskog društva Srbije i ICOM Srbija, stručnjaci Narodnog muzeja Kruševac dele zajednički stav o apsolutnoj potrebi očuvanja autentičnosti i integriteta Slobodišta.
„Slobodište“ je jedan od najznačajnijih spomenika u regionu
„Memorijalni kompleks ,Slobodište‘ delo je arhitekte Bogdana Bogdanovića, građen između 1960. i 1965. godine, u kome je i godinama kasnije bio prisutan, dopunjavajući i rekonstruišući ga u skladu sa daljom razradom osnovne ideje memorijala sačinjenog od zemlje, trave i kamena. Aktivno je učestvovao i u izgradnji Doma Slobodišta (1978), kruševačkog arhitekte Svetislava Živića, svog studenta i saradnika, a sve u skladu sa osnovnom zamisli Slobodišta kao antiteze ratu i ubijanju, antiteze smrti, i posvete u ime živih. Na tim principima počivao je i koncept ,Svečanosti slobode‘, održavanih od 1965. godine, najveće i najoriginalnije manifestacije na otvorenom u tadašnjoj Jugoslaviji. Kao takav, Memorijalni kompleks ,Slobodište‘, jedan od najznačajnijih spomenika u regionu, vrednovan u evropskim i svetskim razmerama, ima i dodatni značaj za lokalnu zajednicu i Kruševac“, poručuje stručni kadar Muzeja.
Memorijalni kompleks „Slobodište“ upisan kao nepokretno kulturno dobro od velikog značaja za Republiku Srbiju, odlukom iz 1983. godine, potom i odlukom Skupštine opštine Kruševac od 19. 6. 1991. godine, kao znamenito mesto dobija tačno utvrđenu zonu zaštite.
„Izražavamo punu podršku i zahvalnost svim nastojanjima stručnih i profesionalnih organizacija, muzeja, građana, usmerenim na očuvanje integriteta Memorijalnog kompleksa ,Slobodište‘ i za poštovanje stručnog mišljenja i zakonskih propisa. Kao doprinos očuvanju i promociji kulturne i umetničke baštine, značaj regionalne inicijative koju je pokrenula Republika Bosna i Hercegovina, a koja uključuje povezivanje država u zajedničkoj nominaciji monumentalnog spomeničkog dela Bogdana Bogdanovića za upis na UNESCO-vu Listu svetske baštine, uključuje i očuvanje jednog od najznačajnijih i najautentičnijih spomenika kakvo je Slobodište, što predstavlja i veliki doprinos promociji memorijalnog kompleksa, a sam Kruševac stavlja na mapu svetske kulturne baštine“, navodi se.
Stručnjaci Muzeja duboko se zalažu da se svaka vrsta intervencije u okviru Memorijalnog kompleksa „Slobodište“, u sastavu Narodnog muzeja, mora sprovoditi isključivo uz strogo poštovanje struke i uključivanje profesionalne zajednice koja se bavi zaštitom kulturnog nasleđa, kroz stručnu i javnu raspravu, uz primenu važećih zakonskih propisa o zaštiti kulturnog nasleđa.
A.G.A.
