Istraživački novinar Saša Dragojlo koji je rođen u Kninu, a danas živi u Beogradu, tokom „Oluje” je imao pet godina.
On kaže da je odnos države Srbije danas prema krajiškim Srbima sličan onom iz devedesetih godina prošlog veka.
„Ključne reči su: manipulacija, instrumentalizacija i, na kraju tog lanca, izdaja narodnih interesa”, navodi Dragojlo.
Smatra da je opravdani strah Srba iz Hrvatske od „povampirenog neoustaškog pokreta 90-ih na čelu sa Franjom Tuđmanom”, samo iskorišten kao mamac kako bi se ostvarili drugi ratno-profiterski interesi nacionalističkih elita.
„O samim ljudima niko nikada nije iskreno brinuo. Moja porodica i ja smo često osećali rasizam u Srbiji nakon što smo pobegli pred hrvatskom vojskom. Tada su nas sa punktova puškama guškali na Kosovo (da odigramo još jednu ulogu u tragičnom nacionalnom blokbasteru), nazivali pogrdnim imenima i, generalno, tretirali kao građane drugog reda”, objašnjava novinar.
Kaže da ni danas nije drugačije.
„Vučićev režim se šlihta krajiškim Srbima, igrajući na neizlečivu individualnu i kolektivnu traumu, zbog glasova na izborima ili želje da od njih ponovo napravi topovosko meso – ovog puta na ulicama širom Srbije protiv studentskog i građanskog pokreta otpora”, zaključuje Dragojlo.
Ukratko, dodaje, godišnjica „Oluje“ je prilika za režim da „zloupotrebi nacionalnu tragediju, glumata patriotizam i preuveličava opasnost od ‘spoljašnjeg neprijatelja’ – tabloidno kreiranu ustašo-hobotnicu sa hiljadu srboseka – a sve to dok sistematski uništavaju državu”.
Smatra da to što, kako kaže, „ustašluk u Hrvatskoj i dan danas slavodobitno pali i žari” nije nikakav izgovor, jer je, smatra „SNS-SPS borba protiv fašizma farsična kao briga Netanjahua za dobrobit Palestinaca pod Hamasom”.
Oko 2000 žrtava, više od 200.000 proteranih ljudi i više od 20.000 spaljenih kuća
Akcija hrvatske vojske i policije počela je 4. avgusta 1995. godine artiljerijskim granatiranjem Knina i drugih delova Krajine.
Hrvatske vlasti su zvanično proglasile kraj operacije 7. avgusta, ali su vojne i druge aktivnosti na terenu nastavljene i nakon toga.
Reč je o ofanzivi hrvatskih snagu u Republici Srpskoj Krajini, koja nije bila međunarodno priznata, a obuhvatala je prostore Banije, Korduna, Like i Severne Dalmacije.
Prema podacima Komeserijata za izbeglice i migracije Srbije tokom „Oluje” je ubijeno više od 1700 ljudi, više od 250.000 je proterano, a kao nestalo se i dalje vodi 700 osoba.
Hrvatska organizacija civilnog društva Dokumenta – Centar za suočavanje s prošlošću, koja se bavi dokumentovanjem sudbina stradalih i nestalih u ratu na području Hrvatske, objavila je prošle godine analizu kojom su obuhvaćene 2352 stradale osobe tokom i nakon „Oluje”.
Prema njihovim podacima, tokom „Oluje” od 4. do 9. avgusta 1995. godine stradalа je 1791 žrtva, а u narednim nedeljama, do kraja septembra, još 286 osoba.
Najveći broj stradalih su bili srpske nacionalnosti – 1.747 žrtava, dok je poginulo i 466 žrtava hrvatske nacionalnosti. Među ubijenim Srbima najveći je broj civila, dok među hrvatskim žrtvama prevladavaju pripadnici oružanih snaga, pokazuju podaci ove organizacije.
Za vreme i nakon operacije „Oluja” spaljeno je više od 22.000 kuća, a oko 200.000 ljudi bilo je prisiljeno da napusti svoje domove, navodi se u današnjem saopštenju organizacije Dokumenta i drugih hrvatskih udruženja povodom godišnjice „Oluje”.
Pred sudom u Hagu vođen je postupak zbog ratnih zločina protiv hrvatskih generala Ante Gotovine, Ivana Ćermaka i Mladena Markača, koji su učestvovali u operaciji „Oluja”, ali su sva trojica oslobođeni optužbi.
Isprva su nepravosnažno 2011. godine Gotovina i Markač osuđeni na 24, odnosno 18 godina zatvora po optužnici za zajednički zločinački poduhvat sa ciljem etničkog čišćenja Srba sa tog dela hrvatske teritorije, a Ćermak je oslobođen svih optužbi.
Godinu dana kasnije je, pak, doneta pravosnažna presuda kojom su i Gotovina i Markač oslobođeni po svim tačkama optužnice.
U Hrvatskoj slavlje, ali i antiratna akcija
U Hrvatskoj se 5. avgust slavi kao Dan pobede i domovinske zahvalnosti i Dan hrvatskih branitelja, pod tim nazivom od 2008. godine, a u znak sećanja na „Oluju”.
Zvaničan državni stav je da je tog dana prekinut rat ulaskom hrvatske vojske u Knin i ukidanjem Republike Srpske Krajine.
Sutra se širom Hrvatske, u nekoliko gradova, kao i prethodnih godina, organizuju proslave, programi i koncerti.
Danas je u Zagrebu, pak, organizovana i antiratna akcija pod nazivom „Zločini u Oluji su odgovornost svih nas”.
Akciju na Trgu Bana Jelačića u Zagrebu organizovalo je više udruženja – Centar za žene žrtve rata – ROSA, Udruženje za društvena istraživanja i komunikacije – UDIK (Sarajevo), Centar za građansku hrabrost, Documenta – Centar za suočavanje s prošlošću i Ženska mreža Hrvatske.
Akcijom poručuju da, kako navode, nijedno društvo ne može graditi pravednu budućnost bez suočavanja s vlastitim zločinima i vlastitom odgovornošću.
„Akcijom prije svega izražavamo suosjećanje sa svim žrtvama ratnih zločina počinjenih u naše ime. Podsjećamo na zločine nad građanima Republike Hrvatske srpske nacionalnosti koje su počinili pripadnici Hrvatske vojske, policije i civili. Također podsjećamo na višedesetljetno institucionalno poricanje, umanjivanje i prešućivanje ovih zločina”, navele su ove organizacije u saopštenju.
D.S.
