Prvih dana avgusta u Hrvatskoj, navodi Teršelič za Mašinu, predstavnici Vladinih institucija slave pobedu, a manjinske organizacije i organizacije za ljudska prava komemoriraju.
Ove godine su, navodi, istovremeno organizovane antiratna akcija na Trgu bana Jelačića u Zagrebu i okupljanje u organizaciji Srpskog narodnog vijeća u Komiću, blizu mesta osam stradalih srpskih civila, koje su ubili pripadnici hrvatske vojske.
Upitana za reakcije građana tokom ovih komemoracija, navodi da neki čestitaju, a da neki protestuju.
„Već godinama stojimo na Trgu na akciji ‘Zločini u Oluji su odgovornost svih nas’ u tišini i osluškujemo komentare. Neki čestitaju, neki prosvjeduju. Ovaj je puta bilo manje uvreda nego prošlih godina”, primećuje ona.
Nakon što je 2016. godine antiratni protest uoči obeležavanja „Oluje” zabranjen, Teršelič, koja vodi organizaciju Dokumenta, koja se bavi dokumentovanjem sudbina stradalih i nestalih u ratu na području Hrvatske, navodi da su pred ovu godišnjicu, dobili sudski epilog.
Odlukom Ustavnog suda, pojašnjava, utvrđeno je da je zabrana održavanja Antiratnog protesta 2016. godine uoči „Oluje” bila protivna Ustavu Republike Hrvatske i Evropskoj konvenciji za zaštitu ljudskih prava i temeljnih sloboda.
„Iako je riječ tek o jednom koraku, ta odluka predstavlja važnu pobjedu za slobodu javnog okupljanja i pravo na kritičko suočavanje s prošlošću”, smatra ona.
Upitana šta vlast u Hrvatskoj prećutkuje dok proslavlja godišnjicu „Oluje” kao pobedu u ratu, Teršelič kaže da državni funkcioneri ne govore o žrtvama, ali da poneki niži zvaničnici učestvuju u komemoracijama.
„Na proslavi obljetnice u Kninu predstavnici vlasti primarno govore o vojnim uspjesima i čestitaju braniteljima. Ne spominju prognane, ubijene i nestale Srbe. No neki, niže rangirani, će prisustvovati na komemoracijama koje slijede. Možda u Uzdolju, a gotovo sigurno da će prisustvovati u Varivodama, u rujnu/septembru u spomen na devetoro srpskih civila ubijenih na pragovima svojih kuća”, navodi ona.
Kaže da joj prisustvo predstavnika Vlade Hrvatske, županija i lokalnih vlasti u Varivodama, gde je spomen-ploču 2010. godine otkrio tadašnji predsednik Hrvatske Ivo Josipović – budi nadu u oživljavanje procesa zajedničkog odavanja počasti.
Upitana kako vidi obeležavanje „Oluje” u Srbiji, napominje da se od zvaničnika u Srbiji i Republici Srpskoj ne može čuti ništa o pobedi hrvatske vojske, niti o stradalima u Hrvatskoj od 1991. do 1995. godine, već samo o srpskim žrtvama.
„Najbolje što bi mogli u Hrvatskoj i Srbiji je ubrzati rješavanje sudbina nestalih i procesuiranje ratnih zločina. Odbijanje sagledavanja cjelovite slike rata, iz različitih perspektiva, umjesto suženog, nacionalističkog pogleda, u tome ni najmanje ne pomaže”, zaključuje Teršelič.
Podsećamo, akcija hrvatske vojske i policije „Oluja” počela je 4. avgusta 1995. godine artiljerijskim granatiranjem međunarodno nepriznate Republike Srpske Krajine, odnosno prostora Banije, Korduna, Like i Severne Dalmacije.
Prema podacima Komeserijata za izbeglice i migracije Srbije tokom „Oluje” je ubijeno više od 1700 ljudi, više od 250.000 je proterano, a kao nestalo se i dalje vodi 700 osoba.
Hrvatska organizacija civilnog društva Dokumenta objavila je prošle godine analizu kojom su obuhvaćene 2352 stradale osobe tokom i nakon „Oluje”.
Prema njihovim podacima, tokom „Oluje” od 4. do 9. avgusta 1995. godine stradalа je 1791 žrtva, а u narednim nedeljama, do kraja septembra, još 286 osoba.
Za vreme i nakon operacije „Oluja” spaljeno je više od 22.000 kuća, a oko 200.000 ljudi bilo je prisiljeno da napusti svoje domove, podaci su koje je prikupila ova organizacija.
Mašina je juče razgovarala sa novinarom Sašom Dragojlom, koji je rođen u Kninu, o tome kako on danas vidi odnos Srbije prema „Oluji” i građanima koji su tada izbegli iz Hrvatske.
D.S.
