Spomenici revoluciji

kozara

Dušan Džamonja, Spomenik revoluciji, Kozara – Mrakovica, Bosna i Hercegovina, 1972; foto: Marko Krojač

Fotografije mnogobrojnih spomenika posvećenih revoluciji i narodno-oslobodilačkoj borbi podignutih u periodu između 1945. i 1990. na teritoriji Socijalističke federativne republike Jugoslavije, kao deo dugogodišnjeg projekta Marka Krojača (Marc Schneider), umetnika, fotografa i aktiviste (iz Nemačke), aktuelizovani su kroz nedavno otvorenu izložbu „Ovde je metak ludovao“ u Uličnoj galeriji.

Ova spomen-obeležja, uglavnom podignuta na istorijskim mestima partizanske borbe i stradanja civila, u čijoj izgradnji je učestvovalo celokupno jugoslovensko stanovništvo, koja su pored memorijalne imala i svoju jasnu funkciju socijalizacije i edukacije, danas nam, i u svojoj disfunkcionalnosti, pomažu da nikad ne zaboravimo međunarodnu antifašističku borbu i socijalnu revoluciju. Izuzetno mali broj ovih spomenika danas zavređuje adekvatnu pažnju institucija novonastalih država nakon raspada Jugoslavije. Veliki broj je porušen u naletu kapitalističke restauracije dok preostali preživljavaju uglavnom na rubu interesovanja država i njihovih stručnih službi bivajući tako prepušteni zubu vremena.

U povodu Dana pobede nad fašizmom, a kontra istorijskom revizionizmu, nacionalizaciji i depolitizaciji antifašističke borbe, kao i akademskoj fetišizaciji njihove estetike, ovi monumentalni, smeli i impresivni spomenici revoluciji ne stoje samo kao simboli nekadašnjeg socijalizma, već i kao umetnički pokušaji imaginacije novog i drugačijeg društva sasvim suprotnog od današnjeg kapitalističkog. Oni su danas uznemirujući svedok za sve prisutnije antikomunističke, nacionalističke i totalitarne narative.

 

Grahovo

Miodrag Živković, Spomen park ustanka i revolucije, spomenik Savi Kovačeviću, Grahovo, Nikšić, Crna Gora, 1978; foto: Marko Krojač

tjentiste_03

Miodrag Živković, Spomenik pobjede na Sutjesci, Tjentište; Bosna i Hercegovina, 1963-71; foto: Marko Krojač

podgarić

Dušan Džamonja, Spomenik revolucije naroda Moslavine, Podgarić, Berek, Hrvatska, 1967; foto: Marko Krojač

patizanske vode

Ana Bešlić and Jovanka Jeftanović, Spomenik streljanim partizanima, Zlatibor (Partizanske vode), Srbija, 1959-61; foto: Marko Krojač

Krusevo

Jordan Grabulovski i Iskra Grabulovska, Makedonium, Kruševo, Makedonija, 1974; foto: Marko Krojač

Cacak_02_2013

Bogdan Bogdanović, Mauzolej borbe i pobede, Čačak, Srbija, 1980; foto: Marko Krojač

bubanj

Ivan Sabolić, Spomenik palim borcima i žrtvama fašizma, Bubanj, Niš, Srbija, 1960-4; foto: Marko Krojač

Zagreb Dotrscina_09

Vojin Bakić, Spomenik palim žrtvama na Dotrščini, skulptura u dolini grobova, Zagreb, Hrvatska, 1968; foto: Marko Krojač

podgora

Rajko Radović, Spomenik posvećen osnivanju Jugoslovenske ratne mornarice, Podgora, Makarska, Hrvatska, 1962; foto: Marko Krojač

valjevo

Vojin Bakić, Spomenik Stjepan Filipovicu, Valjevo, Srbija, 1953-60; foto: Marko Krojač

kragujevac

Miodrag Živković, Spomenik streljanim đacima, Kragujevac, Srbija, 1961; foto: Marko Krojač

petrova_gora_15

Vojin Bakić, Spomenik ustanku naroda Banije i Korduna, Petrova gora, Hrvatska, 1982; foto: Marko Krojač

Kosmaj

Vojin Stojić, Spomenik borcima Kosmajskog partizanskog odreda, Kosmaj, Beograd, Srbija, 1982; foto: Marko Krojač

Kadinjača

Miodrag Živković, Spomen kompleks Kadinjača, plato slobode, Kadinjača, Užice, Srbija, 1979; foto: Marko Krojač

Kocani

Gligor Čemerski, Spomenik slobode, Kočani, Makedonija, 1975-77; foto: Marko Krojač

Drazgose

Boris Kobeta, Spomenik Dražgoškoj bitki; autor skulptura boraca Stojan Batič, Dražgoše, Slovenija, 1977; foto: Marko Krojač

barutana

Svetlana Radević, Spomenik palim borcima Lješanske nahije, Barutana, Podgorica, Crna Gora, 1974; foto: Marko Krojač

jasenovac

Bogdan Bogdanović, Spomenik žrtvama fašističkog terora, Jasenovac, Hrvatska, 1964; foto: Marko Krojač

selavac

S. Jovanović, Spomenik borcima NOVJ palim u NOB, Selevac, Smederevska Palanka, Srbija, 19??; foto: Marko Krojač

Print

Preporučujemo

DONIRAJTE

Share On Facebook
Share On Twitter
Contact us