Beta nagrade promovišu kvalitetnu arhitekturu i stručnjake koji doprinose unapređenju izgrađenog okruženja. Istovremeno, konkurs predstavlja prostor za susret i dijalog, kako unutar same profesije, tako i između struke i društva, navodi se u saopštenju.
Ovogodišnje izdanje ponovo stavlja u prvi plan regionalne specifičnosti i lokalni kontekst, sa ciljem da pruži vidljivost projektima, praksama i perspektivama razvijenim na prostoru koji povezuju snažne istorijske, geografske i kulturne veze.
Beta nagrade 2026. otvorene su za učesnike iz evroregiona Dunav–Kriš–Mureš–Tisa (DKMT), koji obuhvata okruge Timiš, Karaš-Severin, Arad i Hunedoara u Rumuniji, županije Čongrad-Čanad i Bač-Kiškun u Mađarskoj, kao i Autonomnu Pokrajinu Vojvodinu u Srbiji.
Povratak regionalnim vrednostima i lokalnom kontekstu
Kako se navodi u saopštenju, evroregionalno proširenje polazi od bliskosti ovih teritorija, ali i od razlika koje oblikuju njihove profesionalne prakse, urbani razvoj i odnos prema izgrađenom okruženju. Njihovo okupljanje u zajedničkom okviru omogućava širu analizu savremene arhitekture i stvara nove mogućnosti za saradnju između stručnjaka, institucija i zajednica.
„Ovogodišnje izdanje Beta nagrada označava povratak regionalnim vrednostima i usmerenost ka lokalnom kontekstu, kroz strategiju koja promoviše arhitekte i arhitekturu našeg regiona. Ovim pristupom želimo da učvrstimo identitet Beta nagrada i povećamo značaj i vidljivost događaja kako u lokalnoj zajednici i profesionalnom okruženju, tako i u nacionalnim i međunarodnim medijima, potvrđujući njegovu ulogu kao glavne referentne tačke za arhitekturu regiona“, izjavio je Dragomir Dragan, predsednik Teritorijalnog ogranka Timiš Komore Arhitekata iz Rumunije.
Kategorije
Konkurs je namenjen svima koji doprinose razvoju kvalitetne arhitekture i izgrađenog okruženja: arhitektama, urbanistima, pejzažnim arhitektama, dizajnerima enterijera, scenografima, dizajnerima svetla, dizajnerima, inženjerima, diplomcima, stručnjacima za tehnologiju, predstavnicima javne uprave i nevladinih organizacija, sociolozima, psiholozima, kritičarima, istraživačima, teoretičarima, filozofima i praktičarima srodnih disciplina.
Radovi se mogu prijaviti u jednu od osam kategorija ovogodišnjeg izdanja: Izgrađeni prostor, Enterijer, Javni prostor, Istraživanja, Diplomski radovi, Teorijski, Tekst, Fotografija.
Kategorije obuhvataju kako realizovane projekte, tako i istraživačke procese, akademske radove, teorijska promišljanja i vizuelne ili kritičke prikaze izgrađenog okruženja.
Dok su pojedine kategorije namenjene profesionalcima i diplomcima iz oblasti arhitekture, kategorije Istraživanja, Tekst i Fotografija otvorene su i za širu javnost. Na taj način Beta nagrade nastoje da razgovor o arhitekturi prošire izvan granica profesije i uključe različite poglede na prostore i promene koje oblikuju naš svakodnevni život.
„Beta nagrade predstavljaju priliku koju svi imamo kao zajednica da objektivno, pa i kritički, sagledamo izgrađenu sredinu nastalu poslednjih godina – kako kroz prizmu prijavljenih projekata, tako i kroz apstraktni, ali ništa manje značajan filter fotografije i teksta. Volela bih da nas ta prilika učini odgovornijima i inspiriše“, izjavila je Oana Banesku, koordinatorka Beta nagrada 2026.
U neposrednoj vezi sa temom bijenala In Practice – as opposed to ‘in theory’, ovogodišnje izdanje uvodi novu kategoriju „Teorijski“, posvećenu idejama, konceptima, neostvarenim projektima i radovima koji nikada nisu sprovedeni u praksi.
Ova kategorija otvara pitanje distance između namere i realizacije i ukazuje na procese, pregovore i uslove koji utiču na razvoj jednog projekta. Pored predstavljanja ideja koje nikada nisu postale deo izgrađenog okruženja, kategorija „U teoriji“ ističe njihov profesionalni i kritički potencijal, kao i doprinos razumevanju arhitektonske prakse. Mogu se prijaviti projekti „iz fioke“, nedovršeni ili nepredati radovi, kao i predlozi koji iz različitih razloga nisu izgrađeni ili realizovani.
Proces ocenjivanja
Prijavljene radove ocenjivaće tri stručna žirija, formirana u skladu sa specifičnostima osam konkursnih kategorija. Članovi žirija ovogodišnjeg izdanja su: Andreas Kofler, Tudor Vlasčanu, Andra Panait, Matej Beženaru, Paulo dos Santos Sousa, Ana Dana Beros, Federika Zambeletti, Kristina Purkar, Ambra Fabi, Ovidiu Mikša i Eliza Yokina. Žiriji okupljaju arhitekte, teoretičare, istraživače i fotografe sa lokalne, nacionalne i međunarodne scene, odabrane zbog svog iskustva i raznovrsnosti profesionalnih perspektiva koje predstavljaju.
Proces ocenjivanja ima za cilj ne samo da prepozna i promoviše značajne doprinose, već i da podstakne dijalog i kritičko promišljanje savremenih arhitektonskih praksi i odgovornosti stručnjaka koji učestvuju u oblikovanju izgrađene sredine.
Projekti odabrani u okviru Beta nagrada 2026. biće predstavljeni na izložbi organizovanoj u javnom prostoru. Na taj način radovi izlaze iz okvira isključivo profesionalne publike i postaju dostupni široj zajednici, podstičući nove razgovore o kvalitetu, transformaciji i budućnosti prostora u kojima živimo.
Prijave su otvorene od 30. juna do 9. avgusta 2026. putem ovog linka.
Kompletan pravilnik, uslovi za učešće, kriterijumi podobnosti i informacije o svim kategorijama dostupni su na ovom linku.
Beta – Bijenale arhitekture u Temišvaru je kulturni projekat Teritorijalnog ogranka Timiš Rumunske Komore Arhitekata, koji organizuje posvećen tim. Sa šestim izdanjem u 2026. godini, Beta obeležava više od deset godina neprestanog delovanja.
A.G.A.
