Na osnovu podataka Eurostata iz 2025. godine, očekivani radni vek u Evropskoj uniji je u proseku 37.5 godina. To je povećanje od 0.3 u odnosu na 2024. godinu.
Kako podaci o očekivanom životnom veku za 2025. godinu nisu dostupni, iskoristićemo okvir od 2016. do 2024. godine za potrebe poređenja.
U ovom periodu, očekivani radni vek u EU se povećao za 2 godine. Sa druge strane, životni vek povećan je za 0.8 godina. Dakle, radni vek se povećava nesrazmerno životnom veku u Evropskoj uniji.
Životni vek u svetu nakon pandemije
Svetska zdravstvena organizacija (SZO) ukazala je na obrt u očekivanom životnom veku nakon pandemije COVID-19, kada je „izbrisana decenija napretka“.
Kako se navodi na sajtu SZO, pre pandemije COVID-19, globalni očekivani životni vek povećao se za više od šest godina u periodu od 2000. do 2019. godine – sa 66.8 godina u 2000. na 73.1 godinu u 2019.
Do 2020. godine, globalni očekivani životni vek vratio su se na nivoe iz 2016. godine (72,5 odnosno 62.8 godina). Tokom naredne godine zabeležen je dodatni pad, pa su se oba pokazatelja vratila na nivoe iz 2012. godine (71.4 odnosno 61.9 godina).
Podaci Eurostata pokazuju da je Evropa takođe beležila pad očekivanog životnog veka izbijanjem pandemije. Tokom 2020. godine, očekivani životni vek pri rođenju u EU smanjen je za 0,9 godina, na 80.4 godine, a zatim je dodatno opao u 2021. godini, na 80.1 godinu. Očekivani životni vek pri rođenju ponovo je počeo da raste 2022. godine, dostigavši 80.6 godina, da bi 2023. godine, sa 81.4 godine, premašio nivo zabeležen pre pandemije. Očekivani životni vek pri rođenju u Evropskoj uniji iznosio je 81.5 godina u 2024. godini,
Holandija ima najduži, a Rumunija najkraći radni vek
Što se radnog veka tiče, postoje značajne razlike među pojedinačnim državama u EU.
Najduži očekivani radni vek u Holandiji je 44 godine, za njom dolazi Švedska sa očekivanih 43.4 godine, zatim Danska sa 42.6 godine.
Holanđani imaju pravo na osnovnu starosnu penziju. Na sajtu penzionog fonda može se izračunati starosna granica u odnosu na godinu rođenja. Proverili smo i pokazalo se da su osobe rođene 1957. godine mogle da odu u penziju sa 67 godina i da se ta granica godinama polako podiže. Tako će osobe rođene od 2000. godine moći da se penzionišu sa 70.
Nasuprot njima, najkraći radni vek očekivan je u Rumuniji, sa 32.7 godine. Nešto duži su u Italiji (33) i Bugarskoj (34.6).
Starosna penzija se u Rumuniji dostiže sa 61 godinom za žene i 65 za muškarce.
Penzija u Srbiji
U Srbiji, pravo na starosnu penziju mogu ostvariti muškarci sa 65 godina života i najmanje 15 godina staža osiguranja ili sa 45 godina staža osiguranja, bez obzira na godine života.
Žene ostvaruju starosnu penziju sa 64 godine života i najmanje 15 godina staža osiguranja ili sa 45 godina staža osiguranja, bez obzira na godine života.
Navedena starosna granica se snižava osiguranicima koji su radili na poslovima na kojima se staž osiguranja računa sa uvećanim trajanjem, što im omogućava raniji odlazak u penziju.
Protesti i otpor
Kako je sindikat Nezavisnost pisao, u Francuskoj je 2023. godine planirana reforma koja je predviđala postepeno podizanje zakonske starosne granice starosne penzije sa 62 na 64 godine do 2030.
„Tome su se otvoreno i veoma oštro suprotstavili sindikati, predvođeni Generalnom konfederacijom rada (CGT). Njihovi glavni argumenti su da bi podizanje penzionog praga značilo kažnjavanje siromašnih, jer bi najteže pogodilo radnike koji su počeli rano da obavljaju fizički naporne poslove i koji žive znatno kraće od bogatijih, pa bi podizanje granice za njih značilo ,penziju na groblju‘“, prenela je Nezavisnost.
Krajem 2025. ovi argumenti su dobili na težini jer je parlament, pod pritiskom masovnih protesta i štrajkova, i zbog političke nestabilnosti, izglasao suspenziju delova Makronove penzione reforme, što sindikati u Francuskoj slave kao veliku pobedu.
Situacija je bila slična i u Italiji krajem 2025, kao i u Belgiji o čemu smo pisali na Mašini. Italijanski sindikati su tražili, podsetimo, minimalac u iznosu od 2.000 evra, vraćanje starosne granice za penziju na 62 godine, zamrzavanje cena osnovnih dobara i porez na ekstraprofite banaka.
Umesto zaključka o politikama i trendovima Evropske unije, koje finansijsku održivost prvo svaljuju na pleća radnica i radnika, možemo se podsetiti nekoliko stihova čuvene pesme Milana Rakića, „Dolap“.
„Pusti snovi! Napred, vranče, nemoj stati,
ne miriši travu, ne osećaj vir;
nagradu za trude nebo će ti dati:
mračnu, dobru raku, i večiti mir!“
A.G.A.
