Macut je istakao da je saradnja između dve zemlje na „najvišem istorijskom nivou“, što je, podsećamo, i ministar spoljnih poslova Marko Đurić izjavio za odnose sa Sjedinjenim Američkim Državama prilikom sastanka sa državnim sekretarom Markom Rubijom u Vašingtonu početkom avgusta 2025. godine. Jačanje odnosa sa spoljnim ‘prijateljima’ jedan je od načina na koji režim pokušava da se održi na vlasti, ocenio je politički analitičar Đorđe Vukadinović govoreći o Đurićevom sastanku sa Rubijom.
Premijer Srbije naglasio je da je saradnja sa Kinom doprinela „ekonomskom razvoju i dobrobiti građana dveju država“. Posebno je istakao značaj projekata u oblasti saobraćajne infrastrukture i železnica, ali u saopštenju nije bilo reči o padu nadstrešnice u Novom Sadu, niti o konzorcijumu kineskih kompanija Međunarodne kineske železnice (CRIC) i Kineske građevinske kompanije za saobraćajnu infrastrukturu (CCCC), koje su angažovane na tom i najmanje još šest infrastrukturnih projekata širom Srbije.
Pet osoba, među kojima i dva bivša ministra u Vladi Srbije, nalazi se pod istragom Javnog tužilaštva za organizovani kriminal zbog sumnje da su kineskom izvođaču pribavili imovinsku korist od najmanje 18,7 miliona dolara, dok je budžet oštećen za 115,6 miliona dolara.
Srbija je od 2013. godine deo kineske inicijative „Pojas i put“, kojom Kina širi svoj ekonomski i diplomatski uticaj kroz izgradnju infrastrukture u Evropi, Aziji i Africi.
U 2023. godini Kina je direktno uložila 5,4 milijarde evra u Srbiju, što predstavlja povećanje od dvadeset puta u odnosu na 2015. godinu. Većina proizvoda kineskih kompanija u Srbiji izvozi se u Evropsku uniju, izuzev rudnika u Boru, koji u velikoj meri izvozi bakar u Kinu.
Građanima su kineske investicije poznate po negativnim posledicama: zagađenju vazduha u Boru i drugim mestima, trovanju vode u Zrenjaninu zbog fabrike guma, kao i po velikim državnim subvencijama nakon kojih često slede otkazi, poput primera fabrike Mei Ta u Bariču.
Pored ekonomske saradnje, partnerstvo Kine i Srbije donelo je i nove sisteme nadzora, među kojima je projekat „Siguran grad“ za uvođenje inteligentnog video-nadzora.
Potpredsednik Stalnog komiteta Svekineskog narodnog kongresa Peng Ćinghua istakao je na sastanku sa Macutom da Kina namerava da podržava „mir, stabilnost i razvoj“ Srbije. Koliko se većina građana slaže da je to moguće uz podršku i saradnju sa ovom vlašću, ostaje u najmanju ruku sporno.
A.M.
