Sumnja za nezakonsku eksploataciju šuma: uhapšen direktor Nacionalnog parka Đerdap

Lazar Mitrović, direktor Nacionalnog parka Đerdap, uhapšen je zbog sumnje da je omogućavao prodaju drvne građe mimo propisa, javlja KRIK.

Osečena debla

Tužilaštvo za organizovani kriminal tereti Mitrovića za zloupotrebu službenog položaja i trgovinu uticajem. Po navodima KRIK-a, direktor NP Đerdap se sumnjiči za to da je omogućio prodaju drvne građe mimo zakona i za to da je nelegalno izgradio vikendicu u zaštićenom području, a zatim uticao na to da ona bude legalizovana. Đerdap je najveći nacionalni park u Srbiji, čijih 90% je pod šumom. Građani već godinama na društvenim mrežama objavljuju slike za koje tvrde da su dokazi prekomerne i nelegalne seče šuma u zaštićenom području.  

Hapšenje je usledilo nakon višemesečne istrage, a zbog „postojanja osobitih okolnosti koje ukazuju da će ometati postupak uticanjem na svedoke“ Viši sud u Beogradu je Mitroviću odredio pritvor do 30 dana. Na mestu vršioca dužnosti direktora Nacionalnog parka Đerdap Mitrović se nalazio od marta 2015. godine.

Kao što smo već pisali, pošumljenost u Srbiji je značajno ispod evropskog proseka, čemu umnogome doprinosi komercijalna seča šuma, uključujući i one u zaštićenim područjima. Dok je u EU prosečna pošumljenost 45%, u Srbiji je pod šumama 25% teritorije, odnosno 33% u centralnoj Srbiji i samo 5% u Vojvodini. Sa opadanjem pošumljenosti opada i mogućnost ekosistema da se nosi sa aerozagađenjem, ekstremnim variranjem temperature i padavina i drugim posledicama klimatskih promena, a rastu rizici od erozije zemljišta.

Upravo erozija zemljišta usled deforestacije u NP Đerdap našla se u žiži javnosti 2015. godine, nakon što su istočnu Srbiju zahvatile bujične poplave. Tada je i ministar za vanredne situacije, Velimir Ilić, za seču šume optužio rukovodstvo JPNP Đerdap.

Iako zvuči neverovatno (kao što i jeste), seča šume je u opisu posla nacionalnih parkova, kao javnih preduzeća. Zakon o javnim preduzećima ih, naime, definiše kao samofinansirajuća, odnosno profitabilna preduzeća koja država finansira u malom procentu, dok deo troškova pokrivaju od naknada za korišćenje zaštićenog područja prirode, a najviše se oslanjaju na eksploataciju resursa NP – odnosno, kako to često biva, drvne građe.

Na ovaj paradoks upozoravali su aktivisti, ali i pojedinci iz rukovodstava nacionalnih parkova. Tako je izvršni direktor upravo JPNP Đerdap, Nenad Radaković, početkom prošle godine ukazao na kontradikcije u obavezama JPNP koje proističu iz Zakona o javnim preduzećima sa jedne, te Zakona o šumama, Zakona o nacionalnim parkovima i drugim propisima koje nacionalne parkove obavezuju da čuvaju zaštićena područja, sa druge strane. Na odgovornost države, koja je loše postavila model upravljanja zaštićenim područjima i model finansiranja nacionalnih parkova godinama upozoravaju i aktivisti iz Odbranimo šume Fruške gore, najborbenije inicijative za očuvanje šuma u nas.

No, pored toga što se šumama u nacionalnim parkovima, koje spadaju u šume posebne namene a ne u privredne šume, legalno štetno gazduje, one su sve češće žrtve urbanizacije i krađe drvne građe.

Po navodima dnevnog lista Danas, jedan od članova Nadzornog odbora NP, Slaviša Božinović, 2015. nije u potpunosti odbacio tadašnje Ilićeve optužbe, ali je deo odgovornost prebacio na inspekciju: „Ne mogu, međutim, kategorično da tvrdim da nema ilegalne i neplanske seče šume u Đerdapskoj klisuri. Ali, to je posao za šumarsku inspekciju i zakonsko sankcionisanje“, izjavio je Božinović.

Stroža kontrola neplanske seče i obustava komercijalne seče šuma u zaštićenim područjima našla se prošlog aprila među osnovnim zahtevima protesta „Ekološki ustanak“, koji je objedinio sedamdesetak organizacija za zaštitu prirode iz svih krajeva Srbije. Aktivisti zahtevaju da se gazdovanje šumama promeni tako da prioritetna funkcija šuma ne bude proizvodno-ekonomska, kao i da se izmenama Zakona o šumama utvrdi obavezna izrada planova pošumljavanja na svim nivoima, i uvede obaveza da se deo poljoprivrednog zemljišta izdvoji za pošumljavanje.

Umesto toga, nacrtom Prostornog plana Republike Srbije od 2021-2035, koji je u proceduri usvajanja, duplirana je površina šuma planiranih za seču, tako da je umesto godišnjeg obima od 2.4 miliona kubika drvne mase predloženo 4.7 miliona. Planirani godišnji obim pošumljavanja, istovremeno, iako veći od dosadašnjeg (6 umesto 4.000 hektara), po mišljenju stručnjaka na bi mogao da nadomesti predviđeni nivo seče, a problematičan je i po drugim osnovama, jer, primera radi, podrazumeva industrijske plantaže drveta koje su znatno manje ekološke vrednosti od starih šuma koje Srbija rapidno gubi.  

Aktivisti za zaštitu životne sredine se nadaju da će država promeniti politike gazdovanja šumama, uvažiti njihovu zaštitnu, ekološku, biološku i kulturnu namenu i sankcionisati vinovnike devastacije.

I.K.  

Prethodni članak

Sastanak Đilas-Vučić: izdaja legitimiteta i legitimiteti izdajnika

Meksiko će nacionalizovati litijum

Sledeći članak