„Toplotni talas u narednim danima može doprineti porastu opasnosti od iniciranja i širenja požara na otvorenom. Rizici će biti najizraženiji u regionima sa najvećim deficitom vlage u zemljištu, odnosno sa najvećim nedostatkom padavina iz prethodnog perioda“, upozoravaju iz RHMZ-a.
Što se tiče Beograda, kažu da je toplotni talas na ovom području počeo već danas i trajaća i u narednim danima, čime će rezultirati veoma visokim dnevnim temperaturama, kao i pojavu tropskih noći. Minimalna prognozirana temperatura za Beograd biće od 20-25 stepeni, dok će maksimalna biti u intervali od 35 do 39 stepeni.
Svetska zdravstvena organizacija, nedavno je objavila da toplota predstavlja ekološki, ali i profesionalni zdravstveni rizik, te da je toplotni stres jedan od „vodećih uzroka smrti povezanih sa vremenskim uslovima i može pogoršati postojeće bolesti“ i da povećava rizik od nesreća, kao i širenja zaraznih bolesti.
Toplotni talas je, kako navode, period tokom kojeg se lokalno akumulira višak toplote kroz niz neuobičajenih toplih dana i noći i da upravo produženi periodi visokih dnevnih, ali i noćnih tmeperatura stvaraju kumulativni stres za ljudski organizam i povećavaju rizik od bolesti, ali i smrti.
Iz Svetske zdravstvene organizacije ukazali su na to da gradovi često nisu projektovani tako da smanje akumulaciju toplote i da nedostatak zelenih površina i neadekvatni metalni materijali, poput metalnih krovova, dodatno pojačavaju izloženost ljudi vrućinama.
Šta sve nedostaje
Iz Ministarstva prostora ukazuju na to da se klimatski sistem planete Zemlje zagreva kao celina, a da je toplotni talas jedan od najevidentnijih simptoma te promene. Konkretne mere koje bi na lokalnom nivou ublažile posledice jesu povećanje zelenih površina u gradovima, pošumljavanje, bolja urbanistička regulativa, kao i edukacija javnosti o prilagođavanju na nove klimatske uslove.
Olga Andrić iz Ministarstva prostora izjavila je za Mašinu da odgovor na toplotne talase u gradovima nije moguć bez promene načina na koji se planira i gradi urbani prostor, te da je u Beogradu „uzrok problema dobro poznat“, ali i da se bez obzira na to nastavlja sa istom praksom betoniranja i ukidanja zelenih površina.
„Najvažnija mera je svakako očuvanje i proširenje zelene infrastrukture. Prema poslednjim podacima, Beograd ima svega 9% javnih zelenih površina, a planovi koji se donose na nivou grada nikako ne rade na povećanju ovog procenta. Zelenilo koje nije formalno klasifikovano kao park ili šuma često se u planovima tretira kao ‚neizgrađeno zemljište‘, što ga čini pogodnom metom za urbanizaciju bez ikakve kompenzacije u vidu novih zelenih površina“, navela je Olga Andrić iz Ministarstva prostora.
Plan regulacije sistema zelenih površina Beograda, kaže Andrić da predstavlja ključni problem, jer je dokument izrađen sa ciljem da zaštiti i unapredi zelenu infrastrukturu, ali da je prilikom izglasavanja u Skupštini grada proglašen opcionim u odnosu na planove detaljne regulacije, zbog čega se u praksi retko i poštuje.
„Pored zelenila, neophodne su i mere u domenu same izgradnje koji se odnose na stepene zauzetosti površina objektima kao i na gustinu izgradnje, obavezne udele zelenih i poroznih površina u novim projektima, planiranje koje uzima u obzir vazdušne koridore i prirodno kretanje vazduha. Sve ove mere postoje kao koncepti i strategije a delimično čak i kao planovi, ali ostaju nesprovođene baš zbog toga što dokumenti koji štite javni interes bivaju proglašeni neobavezujućim čim se nađu u sukobu sa investitorskim interesima“, navodi Andrić.
Ono na šta je Andrić ukazala jeste da se različiti delovi Beograda „ponašaju“ različito, te da Novi Beograd spada u najtoplije zone , u kojoj je i do pedeset tropskih noći godišnje. Takođe, slična dinamika vlada i na potezu savskog amfiteatra, jer kako naša sagovornica navodi, tamo su gusto zbijene zgrade „Beograda na vodi“, pa samim tim je i slabo strujanje vetra sa reke, čime se zatvara jedan od „retkih koridora hladnog vazduha“.
„Nasuprot tome, gradske šume, Kalemegdan, park Ušće i Ada Ciganlija funkcionišu kao prave oaze gde su temperature i do 6 stepeni niže, a efekat hlađenja se širi i na okolna naselja, što se jasno vidi na primeru Košutnjaka i Zvezdarske šume. Međutim, ni te oaze više nisu van domašaja investitorskog pritiska“, zaključila je Andrić.
A.T.
